Ilmiy ishlar

Kafedraning  ilmiy mavvzusi:  Talabalarga ingliz tili o‘rgatishda  kommunikativlik kompetensiyasini shakllantirish

 

Tadqiqot ob’yekti – nofilologik yo‘nalishdagi oliy ta’lim o‘quv yurti sirasiga kiruvchi irrigatsiya va melioratsiya instituti talabalariga ingliz tili o‘qitish jarayoni va talabalar ob’ekt bo‘lib xisoblanadi.

Tadqiqot maqsadi – talabalarga ingliz tili o‘qitish jarayonida kommunikativlik madaniyatini (kompetensiya) shakllantirish  ko‘rsatkichlari va mezonlarini ishlab chiqish, ularni baholash va va shu asosda dars samaradorligi ta’minlash bo‘yicha ilmiy asoslangan taklif va xulosalarni ishlab chiqishdan iborat.

Tadqiqot uslubiyoti -  kuzatish metodi, o‘quv hujjatlarini tahlil qilish, intervyu metodi, qiyosiy tahlil, anketa metodi, ilg‘or dars o‘tish usullarini tahlil qilish, o‘qituvchilarning dars o‘tish tajribalarini tahlil qilish va umumlashtirish, mavzuga oid ilg‘or tajriba va ilmiy adabiyotlarni o‘rganish  usullaridan foydalaniladi.

Respublikamizda chet tili o‘qitishda O‘zbekiston Respublikasida ham xalqaro CEFR talablari qo‘llanila boshlaganligi chet tili o‘qitishda yangicha yondoshuv va o‘qitish uslublarida keskin burilishni boshlab berdi.

Shu bilan birga mazkur mavzu bo‘yicha ingliz tili o‘qitishda talabalarda kommunikativlik madaniyatini shakllantirish muammosi o‘zining ilmiyligi jihatdidan hamda  mavzuni amaliy jihatdan o‘rganish va yoritishda tadqiqot mavzusi sifatida dolzarb bo‘lib qolmoqda. Mavzu bo‘yicha respublikamizda hali sezilardi darajada ilmiy dastur va adabiyotlar paydo bo‘lgani yo‘q. Mazkur mavzuni o‘rganish va amaliyotga tatbiq qilishda alohida ilmiy-tadqiqot ishi sifatida o‘zining tadqiqotchilarini kutib turgan yo‘nalish ham hisoblanadi. Shunga qaramasdan bizning “Ingliz tili” kafedramiz a’zolari mustaqil ravishda ushbu mavzuni o‘rganish va o‘z imkoniyatlari darajasida yoritish va dars jarayoniga tatbiq etishni maqsad qilib qo‘ydilar. 

Talababalarda kommunikativlik kompetensiyasini shakllantirish masalasi CEFR talablariga muvofiq avvalgi o‘qitish tizimidan keskin farqlanadi. Jumladan, avvalgi o‘qitish tizimda ingliz tilida dastavval alfavit, fonetika va grammatik kategoriyalarni o‘qitishga asosiy e’tibor berilgan bo‘lsa, kommunikativlik kompetensiyasini shakklantirishga qaratilgan darslar tizimida talabalarda birlamchi ravishda gapirish, tinglab tushunish, fikrini yozma bayon qilish hamda o‘qish ko‘nikmalarini rivojlantirishga e’tibor qaratiladi.

Qo‘yilgan masalani hal qilishga yordam beruvchi didaktik talablar mazmunini belgilashda quyidagilarga rioya qilishni talab etadi:

a) har tomonlama bilim olish ehtiyoji (motivatsiyasini) vujudga keltirish;

b) chuqur bilim olishga bo‘lgan qiziqishlarini (ilmiy va badiiy adabiyotlar bilan mustaqil ishlash) ko‘nikmalarini rivojlantirish;

v) o‘zlashtirilayotgan ma’lumotni olishda tanqidiy fikrlash bilan bog‘liq aqliy qobiliyatlarning shakllanishi;

g) talabaning shaxsiy mashg‘ulotini, mustaqil ta’lim olish jarayonini rejalashtirish, o‘z-o‘zini nazorat qilish (adolat mezonlari vositasida) vositasida erkin fikrlash madaniyatini shakllantirish va rivojlantirish;

d) jamoa bilan ishlash (kitobxonlik kechalari, bahs-munozara, uchrashuvlar, tillar bayrami o‘tkazish) sharoitida talaba shaxsiga individual yondoshuvni amalga  oshirish;

e) talabalarning ta’lim jarayonida hamjihatlik asosida o‘z-o‘zini boshqarishga o‘rgatish hamda o‘z bilimini haqqoniy baholashga o‘rgatishning yangicha yondashuvlar vositasida bilim olish faoliyatini nazorat qilish.